Không có cá nhân xuất chúng, chỉ có tập thể xuất chúng

"Nếu như không phải là anh làm thì cũng có người khác làm thôi."

Đó là câu khép lại buổi trò chuyện kéo dài gần một tiếng.

Người vừa nói là Hoàng Ngọc Anh - cựu sinh viên khóa 9, ngành Quản trị Kinh doanh. Chủ nhiệm Câu lạc bộ Vovinam FVC đời VII, cái tên gắn với quãng cực thịnh của câu lạc bộ - ba kỳ xuất sắc liên tiếp dưới nhiệm kỳ anh, rồi ba kỳ xuất sắc nữa của thế hệ kế thừa. Đại diện ban tổ chức giải Vovinam sinh viên miền Bắc, giải Cóc Vương, Trưởng làng tại FCamp, và một danh sách dài những chương trình khác mà chính anh cũng không còn nhớ hết tên. Hiện là Founder & CEO Công ty Cổ phần Xã hội Giáo dục và Đào tạo WPE.

Với một bề dày thành tích như vậy, không khó để hình dung cuộc trò chuyện thông thường sẽ xoay quanh những gì anh đã làm được.

Nhưng suốt buổi trò chuyện hôm ấy, thứ anh kể lại là những câu chuyện khác.

Là những con người đã đưa anh ra khỏi vỏ ốc.

Là một tập thể tuyệt vời đã tin tưởng trao cho anh vai trò dẫn dắt.

Là thế hệ kế thừa anh bồi dưỡng, để câu lạc bộ tiếp tục phát triển rực rỡ sau lời chào tạm biệt.

Là những mối nhân duyên đến ngày hôm nay vẫn đồng hành cùng nhau.

Còn những gì về mình, anh gói lại trong một câu:

"Do anh hên thôi."

Sinh Mệnh Mới Tuổi Đôi Mươi

Xuất phát điểm của anh không có gì giống với hình dung thường thấy về một người lãnh đạo.

Những ngày đầu học FPT, Ngọc Anh sống khép kín. Có ghi danh Câu lạc bộ Vovinam, nhưng phần lớn thời gian là tập một mình, ít trò chuyện và không thân thiết với ai. Không phải vì ngại giao tiếp. Mà vì với anh khi ấy, kết nối với con người vốn không phải một việc đáng làm.

"Trước đây anh là một người có cái nhận thức là anh không thích kết nối với con người."

Rồi năm thứ hai đại học, anh rời Hà Nội, vào Đà Nẵng sống ba tháng, tách hẳn khỏi trường lớp và những người quen. Một quãng thời gian tưởng như chẳng còn ai nhớ tới mình. Vậy mà giữa những ngày ấy, anh bất ngờ nhận được tin nhắn từ mấy anh chị trong câu lạc bộ. Người thì hỏi han xem dạo này anh thế nào, người thì nhắc bao giờ về.

Trong khoảnh khắc đó, anh bất giác cảm động vì hóa ra bản thân cũng hiện diện trong tâm trí của một ai đó, hóa ra mình cũng có tình cảm với con người, với anh em trong FVC. Hóa ra cảm giác được thuộc về một nơi nào đó là như thế. Phát hiện ấy đánh sập cái nhận thức anh mang theo suốt hai mươi năm đầu đời. Chỉ vài dòng tin nhắn mà hình như đã bắt đầu thay đổi cả một cuộc đời.

Anh trở lại Hà Nội với một điều đã rõ trong lòng, mình có trách nhiệm phải phát triển câu lạc bộ này cho bằng được. Bắt đầu sống có trách nhiệm với một tổ chức, với một cộng đồng, với một nhóm con người.

Nhờ có trách nhiệm với con người mà sinh mệnh thứ hai của anh được khai sinh.

Bắt Đầu Từ Con Số 0

Có lời hứa với lòng mình rồi, nhưng anh gần như không có gì trong tay để thực hiện nó. Chưa từng tham gia tổ chức một sự kiện nào. Truyền thông, đối ngoại, nội dung, hậu cần đều là những khái niệm xa lạ với một người vốn chỉ quen ở một mình.

Thay vì đợi đến khi đủ giỏi, anh chọn cách bước thẳng vào công việc thật để học. Nhà trường có chương trình nào, anh đăng ký vào ban tổ chức chương trình đó. Khi thì đối ngoại, lúc thì truyền thông, nội dung, hậu cần, ban nào cũng thử.

Học được gì, anh mang hết về FVC, rồi hướng dẫn lại cho anh em cùng làm. Ngọc Anh bắt đầu sắp xếp lại công việc trong ban chủ nhiệm, làm rõ vai trò của từng vị trí và tạo thêm cơ hội để các thành viên tham gia tổ chức hoạt động. Câu lạc bộ không còn chỉ là nơi mọi người đến tập võ. Đó dần trở thành không gian để các thành viên học cách làm việc nhóm, giao tiếp, tổ chức chương trình và chịu trách nhiệm với một công việc chung.

Bởi anh hiểu rằng không phải ai theo học Vovinam cũng sẽ tiếp tục con đường võ thuật sau khi tốt nghiệp. Nhưng những kỹ năng, những mối quan hệ và trải nghiệm có được ở nơi ấy thì có thể theo mỗi người đi rất xa.

Anh tâm niệm rằng chúng ta không cần phải tuyệt vời để bắt đầu, mà cần bắt đầu để trở nên tuyệt vời.

Chuẩn Bị Cho Sự Kết Thúc

Khi anh em trong câu lạc bộ bầu anh vào vị trí chủ nhiệm, Ngọc Anh đã đặt cho mình một mục tiêu rất rõ. 100% các học kỳ trong nhiệm kỳ của mình, FVC đều phải đạt danh hiệu câu lạc bộ xuất sắc.

Với anh, mọi thứ đều bắt đầu từ việc biết rõ mình muốn trở thành ai. Hình dung ấy có rõ ràng thì mới biết làm thế nào để đi tới đó. Và biết mình muốn đi tới đâu, cũng chính là biết mình sẽ dừng lại ở điểm nào.

Vì vậy, trước khi nhiệm kỳ bắt đầu, anh đã trăn trở và chuẩn bị tương đối rõ mỗi học kỳ cần làm gì, chương trình nào có thể triển khai và những thành viên nào phù hợp với từng nhiệm vụ. Những học kỳ vốn ít hoạt động trở thành khoảng thời gian để cả tập thể chủ động tạo ra chương trình mới, thay vì ngồi chờ cơ hội xuất hiện.

Ba học kỳ Ngọc Anh giữ vai trò chủ nhiệm cũng là ba học kỳ liên tiếp câu lạc bộ đạt danh hiệu xuất sắc.

Ở học kỳ cuối cùng, thay vì chọn sẵn một người kế thừa, anh xây dựng đồng thời hai ban chủ nhiệm dự bị. Hai ban chạy hai dự án song song. Ai bước tiếp sẽ được quyết bằng chính kết quả dự án mình làm - không đơn thuần bằng cảm tình, mà bằng năng lực đã được chứng minh qua công việc. Nghĩa là trước khi được chuyển giao câu lạc bộ, những người ở lại đã có thể tự vận hành được rồi.

Rồi anh rời đi. Rời hẳn, không giữ lại một vai trò danh dự nào, cũng không một lần quay lại can thiệp vào việc của thế hệ sau.

Ban chủ nhiệm kế thừa giữ tiếp thành tích thêm ba học kỳ xuất sắc nữa, tạo thành chuỗi sáu học kỳ liên tiếp.

Ba học kỳ ấy diễn ra khi anh đã không còn ở đó. Và đó mới là điều khiến anh hạnh phúc.

Có một câu Ngọc Anh tâm đắc và vẫn thường nhắc lại, rằng điều quan trọng trong việc làm của một nhà lãnh đạo không phải là những gì diễn ra khi bạn có mặt, mà là những gì diễn ra khi bạn không có mặt.

Thước Đo Của Một Cuộc Đời

Nhiều năm sau khi rời Trường Đại học FPT, từ những năm tháng vận hành câu lạc bộ sinh viên đến khi thành lập Công ty Cổ phần Xã hội Giáo dục và Đào tạo WPE, có một điều ở Ngọc Anh không thay đổi. Anh tin rằng sức mạnh lớn nhất chưa bao giờ nằm ở một cá nhân, mà đến từ những con người cùng chung một mục tiêu.

Với anh, vai trò của người lãnh đạo không chỉ là phân chia công việc, mà là thấu hiểu từng thành viên, kết nối những khác biệt về tuổi tác, kinh nghiệm và góc nhìn để tạo nên một tập thể vững vàng.

Niềm tin ấy dẫn anh tới một lựa chọn không mấy người đi, đó là doanh nghiệp xã hội, mô hình còn khá mới ở Việt Nam, nơi phần lớn lợi nhuận làm ra được dành lại cho các hoạt động vì cộng đồng.

Bởi với anh, có một công thức vẫn được nhắc đi nhắc lại: hiện thực cuộc sống của một người tỷ lệ thuận với số lượng và chất lượng những con người mà họ giúp đỡ.

Một người dù giỏi đến mấy, một mình cũng khó làm nên điều gì lớn lao. Nhưng một tập thể cùng nhìn về một hướng thì có thể hoàn thành những sứ mệnh vĩ đại. Vì vậy anh chọn đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện để những người xung quanh cùng chuyển hóa toàn diện.

Những gì người ta vẫn gọi là thành tựu của Ngọc Anh, với anh chỉ là thành tựu của những tập thể đã cùng anh đi qua từng chặng đường. Bởi không có cá nhân xuất chúng, chỉ có tập thể xuất chúng.

Con Người Là Sản Phẩm Của Môi Trường

Với Ngọc Anh, con người là sản phẩm của môi trường. Hạt mầm dù tốt đến đâu, nếu gieo trên nền bê tông cũng khó lòng nảy nở. Nhưng nếu được vun trồng trong mảnh đất màu mỡ, một hạt mầm bình thường cũng có thể phát triển phi thường.

Nên điều anh muốn nhắn tới các bạn sinh viên Trường Đại học FPT không đơn thuần chỉ là cố gắng nhiều hơn, mà là chọn thật kỹ môi trường để nhúng mình vào.

Bởi theo anh, khi một người được nhúng mình trong môi trường đủ tốt, họ tự nhiên hình thành quan niệm chuẩn, tâm thái đúng và năng lực phù hợp - những thứ mà nếu ngồi một mình, có nỗ lực đến mấy cũng rất khó tự có được.

Và muốn chọn cho đúng, anh cho rằng không nhất thiết phải có ngay một hành trình hoàn hảo, nhưng mỗi người cần biết mình muốn trở thành ai. Khi hình dung về con người ấy đã đủ rõ, mình sẽ biết điều gì nên lựa chọn, điều gì không nên đánh đổi, và đâu là nơi xứng đáng để mình đặt cả tuổi trẻ vào đó.

Việc chọn lựa ấy cũng không dừng lại ở một lần. Chọn môi trường để bước vào, rồi mỗi ngày lại chọn những gì mình tiếp nạp vào tâm trí - đọc gì, nghe gì, ngồi cạnh ai, để tâm trí mình được dung dưỡng bằng những điều thực sự giá trị.

Trong một môi trường tốt cũng luôn có những người đi trước, mà tiền bối chính là tiền đồ. Khi chưa đủ rõ mình sẽ đi tới đâu, mình có thể mượn đích đến của người đi trước mà bước, bởi chỗ họ đang đứng hôm nay cũng là nơi mình có thể chinh phục vào ngày mai.

Để rồi một ngày, chính chúng ta lại đi dựng nên môi trường để kế thừa cho thế hệ sau. Đó là cách một tập thể xuất chúng được tạo ra.