Kéo văn hóa dân gian lại gần người trẻ: Câu chuyện đằng sau MV "Đồ quỷ"

Từ một chủ đề tưởng chừng "xưa cũ", nhóm sinh viên FPT do Hoàng Lan dẫn dắt đã tìm cách đưa văn hóa dân gian đến gần hơn với khán giả trẻ bằng thứ âm nhạc bắt tai của thời đại mình.

Văn hóa dân gian, với nhiều bạn trẻ, thường mang cảm giác gì đó xa xôi và hơi cũ kỹ. Đó cũng chính là bài toán mà Hoàng Lan - cựu Chủ nhiệm CLB nhảy Fstyle Crew, sinh viên ngành Quản trị Truyền thông Đa phương tiện, cùng nhóm đồ án tốt nghiệp phải giải khi bắt tay vào dự án sáng tạo nghệ thuật mang tên "Đan Sắc". Chủ đề của dự án là văn hóa dân gian, nhưng với người trẻ thời điểm ấy, chủ đề này "có hơi xưa cũ và không mấy thu hút". Thay vì né tránh, nhóm chọn cách đối diện: làm sao để cái cũ được kể lại bằng một giọng điệu mới.

MV "Đồ quỷ" ra đời từ chính câu hỏi đó. Nếu nhạc dân gian thuần túy hơi khó hấp thu, thì folktronica - dòng nhạc pha trộn chất điện tử bắt tai với âm hưởng dân gian - lại mở ra một lối đi khác. "Sự kết hợp thú vị giữa truyền thống và hiện đại làm cho dòng nhạc này có một màu sắc rất riêng và thu hút," Lan chia sẻ. Chọn folktronica cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận một thể loại kén người nghe, đòi hỏi sự phối hợp khắt khe giữa cũ và mới - nhưng đó là cái giá xứng đáng để chạm được tới đối tượng khán giả mà nhóm hướng đến. 

Kéo gần văn hóa dân gian

Để văn hóa dân gian không còn xa lạ, nhóm chọn cách gắn nó với những điều gần gũi nhất. "Mình thường dễ 'thấm' những điều gần gũi với mình hơn," Lan nói. Ở "Đồ quỷ", chất liệu gần gũi ấy là tình yêu - thứ cảm xúc mà "ai lớn lên mà chả thầm thương trộm nhớ một ai đó". Lời bài hát kể về một cô gái tương tư một chàng trai, còn khung hình MV được dệt nên từ những trò chơi dân gian của tuổi thơ như Ô Ăn Quan hay Rồng rắn lên mây. Khi khán giả nhìn thấy một phần của chính mình ở đó, họ sẽ dễ đón nhận hơn - đó là cách nhóm thổi làn gió trẻ trung vào chất liệu tưởng như đã cũ. Theo chia sẻ của Nhàn, tính đến năm 2023, "Đồ quỷ" là MV đầu tiên của sinh viên trong trường kết hợp cùng ca sĩ chuyên nghiệp. 

Thử thách lớn nhất, theo Lan, không nằm ở việc chọn cái mới hay giữ cái cũ, mà ở chỗ dung hòa cả hai. Làm sao để hai yếu tố ấy hòa quyện mượt mà, để người nghe vẫn thấy thú vị nhưng không đánh mất thông điệp cốt lõi là văn hóa dân gian. Trong hành trình đó, không thể thiếu đi sự đồng hành của hai nghệ sĩ là ca sĩ Phan Thanh Nhàn - Quán quân Sing My Song 2018 - cùng rapper RPT NASTEE đã đến với "Đồ quỷ" qua những mối duyên khác nhau. Chị Nhàn được kết nối với nhóm thông qua Mentor của dự án, còn rapper RPT NASTEE thì do chính chị Nhàn giới thiệu. Trong MV, hai người giữ phần "hồn âm nhạc" - đảm nhận toàn bộ mảng âm nhạc từ ý tưởng, viết lời đến hòa âm - trong khi Lan phụ trách phần hình.  

Để kéo văn hóa dân gian đến gần người trẻ, Lan chọn cách đứng cạnh những người làm nghề chuyên nghiệp. Là sinh viên bên các nghệ sĩ tên tuổi, cô thừa nhận vừa thấy may mắn vừa chịu áp lực, bởi nếu làm không tốt sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến hình ảnh của nghệ sĩ, trong khi bản thân còn "nhiều phần non nớt" khi làm một sản phẩm đòi hỏi nhiều nguồn lực. Nhưng cũng chính từ đó, cô học được cách một bài nhạc ra đời - từ khâu ý tưởng, viết lời đến làm nhạc - để chất liệu dân gian tưởng như xa lạ trở nên gần gũi và bắt tai hơn với khán giả trẻ. Đó là những trải nghiệm lần đầu mà cô rất trân trọng. 

Bước đệm từ Câu lạc bộ

Nền tảng để Lan tự tin dấn thân đến từ quãng thời gian ở FStyle Crew. Dù hiện tại không theo sản xuất chuyên nghiệp, cô cho rằng chính những ngày cùng các thành viên tìm tòi, lên ý tưởng, thực hiện các Dance MV và những sự kiện trình diễn nghệ thuật nhỏ đã cho cô hành trang cần thiết. "Khi mình được liên tục cọ xát, được lắng nghe, được đắm chìm trong nó, cảm nhận của mình sẽ rõ ràng và sâu sắc hơn" - và quan trọng là biết mình cần làm gì, cần tìm ai hỗ trợ để sản phẩm tốt hơn.

Nhìn lại cả hành trình, từ những bước chạy đà ở CLB đến một MV chính thức bên các nghệ sĩ tên tuổi, điều khiến Lan tự hào nhất không phải là danh xưng hay thành tích, mà là việc mình đã dám theo đuổi và hết lòng vì nó. Hiện tại, cô đã chuyển hướng sang công việc Event Planner và không còn làm mảng sản xuất. Nhưng "Đồ quỷ" vẫn ở lại như một minh chứng: văn hóa dân gian không hề lỗi thời, nó chỉ cần một người trẻ đủ yêu thương để kể lại bằng ngôn ngữ của thế hệ mình.