Không có phiên bản nào của chúng ta là phiên bản cuối cùng
“Mỗi lần bước qua một giới hạn cũ, chúng ta lại có cơ hội gặp một phiên bản tốt hơn của chính mình.”
Từng bước vào ngành công nghệ thông tin dù đó không phải lựa chọn đầu tiên, Phạm Thanh Nam bắt đầu sự nghiệp với mong muốn trở thành một kỹ sư cầu nối giỏi. Từ một sinh viên khóa K4 ngành Kỹ thuật phần mềm của Trường Đại học FPT, Nam từng bước xây dựng sự nghiệp tại Nhật Bản và đảm nhiệm vị trí CEO NTQ Japan. Nhìn lại hành trình ấy, điều quý giá nhất cậu nhận được không chỉ là kiến thức chuyên môn hay một chức danh, mà còn là khả năng tự học, tinh thần chịu trách nhiệm và sự kiên trì bước tiếp khi công việc, cuộc sống không diễn ra như mong đợi.
Cuộc trò chuyện trên sân thượng và những lựa chọn mở ra một con đường mới
Khoảng ba tháng trước kỳ thi đại học, Nam có một cuộc trò chuyện với bố trên sân thượng tầng ba của gia đình. Khi ấy, cậu đang cân nhắc giữa Học viện Ngân hàng, Học viện Tài chính và ngành công nghệ thông tin. Chính bố là người khuyên Nam tìm hiểu Trường Đại học FPT và cân nhắc lựa chọn lĩnh vực công nghệ.
Năm 2008, Trường Đại học FPT vẫn còn khá mới, công nghệ thông tin cũng chưa phổ biến như hiện nay. Trong khi đó, bố Nam đã về hưu, điều kiện kinh tế gia đình không quá dư dả và mức học phí của trường là một vấn đề cần tính toán kỹ. Dù vậy, bố vẫn động viên: “Con cứ thi cả hai trường. Nếu đỗ được cả hai thì lúc đó mình sẽ lựa chọn.”
Sau đó, mẹ cùng Nam tham dự một buổi gặp gỡ dành cho học sinh và phụ huynh tại cơ sở Detech trên phố Tôn Thất Thuyết. Nhìn ngôi trường khi ấy còn nhỏ, mẹ cậu không khỏi băn khoăn: “Trường gì mà diện tích bé thế này, học phí lại cao, không biết có ổn không?” Những lo lắng ấy hoàn toàn thực tế, còn Nam cũng chưa thể biết quyết định này sẽ đưa mình đến đâu. Nhưng sau gần hai thập kỷ, cậu càng thấm thía tầm nhìn trong lời khuyên của bố. Lựa chọn theo học công nghệ thông tin tại Trường Đại học FPT đã mở ra một con đường rất khác so với những gì Nam từng hình dung.
Bài học đầu tiên về sự tự lập
Một trong những bài học đầu tiên Nam nhận được tại Trường Đại học FPT lại bắt đầu từ một tình huống rất nhỏ. Trong những ngày đầu dành cho sinh viên mới, sau giờ nghỉ, cậu không nhớ lớp của mình học ở đâu nên chạy đến hỏi anh Đinh Tiến Dũng, khi ấy đang công tác tại Phòng Công tác sinh viên và sau này được nhiều người biết đến với tên gọi Giáo sư Xoay. Câu trả lời Nam nhận được là: “Lớp của chú thì chú phải tự quản lý, sao anh biết được.”
Nam thừa nhận mình đã khá sốc. Khi còn học phổ thông, cậu quen với việc được gia đình và thầy cô hướng dẫn, nhắc nhở. Chỉ từ một câu nói thẳng thắn, Nam bắt đầu hiểu rằng khi bước vào đại học, cậu không thể tiếp tục chờ người khác quản lý hay giải quyết mọi vấn đề thay mình.
Bài học ấy theo Nam đến tận những năm tháng đi làm. Trong nhiều hoàn cảnh, sẽ không phải lúc nào cũng có người chỉ đường, nhắc nhở hay đứng ra xử lý khó khăn. Trước hết, mỗi người phải biết tự đứng trên đôi chân của mình và chịu trách nhiệm với việc học, công việc cũng như cuộc sống cá nhân.
Ngoại ngữ mở ra một cuộc đời mới
Trong những năm học tại Trường Đại học FPT, Nam may mắn được gặp nhiều thầy cô có khả năng truyền cảm hứng. Một trong những người cậu nhớ nhất là thầy Cường - giảng viên tiếng Nhật. Phương pháp giảng dạy gần gũi của thầy đã giúp Nam dần hình thành tình yêu với ngôn ngữ này. Cậu vẫn luôn ghi nhớ lời thầy từng nói: “Học thêm một ngoại ngữ mới là có thêm một cuộc đời mới.”
Sau này, khi làm việc tại Nhật Bản, gặp gỡ khách hàng, đối tác quốc tế và có cơ hội đặt chân đến nhiều quốc gia, Nam càng hiểu sâu sắc ý nghĩa của câu nói ấy. Ngoại ngữ không chỉ mang lại cơ hội nghề nghiệp mà còn mở ra một nền văn hóa, một cách tư duy và những mối quan hệ mới.
Nam cũng nhớ những buổi học với cô Minh Thu và cô Hoa. Có thời điểm, cậu từng “sốc” khi nghe các cô sử dụng tiếng Nhật và tiếng Anh liên tục, tự nhiên đến mức bản thân không thể theo kịp toàn bộ nội dung. Tuy nhiên, chính trải nghiệm ấy đã giúp Nam nhận ra khoảng cách giữa năng lực hiện tại và yêu cầu thực tế, từ đó hiểu mình cần nỗ lực đến mức nào. Bởi vậy, một trong những lời nhắn Nam muốn gửi đến sinh viên là hãy cố gắng học thêm ngoại ngữ. Đó có thể trở thành một đôi cánh quan trọng, giúp mỗi người đi xa hơn trong cả công việc lẫn cuộc sống.
Những người thầy giúp Nam tin rằng không có gì là không thể
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, điều Nam luôn trân trọng là sự đồng hành của thầy cô và những người đã giúp đỡ cậu trong thời sinh viên. Chị Phạm Tuyết Hạnh Hà, Trưởng phòng Công tác sinh viên để lại trong Nam ấn tượng bởi sự nhẹ nhàng, gần gũi và nguồn năng lượng tích cực. Hơn một thập kỷ sau khi tốt nghiệp, cậu vẫn cảm nhận được sự nhiệt huyết, tinh thần đổi mới và tình cảm cô dành cho các thế hệ sinh viên.
Thầy Nguyễn Tất Trung, người dạy Nam môn Java, không chỉ truyền đạt kiến thức lập trình. Qua những câu chuyện đời thường, thầy giúp cậu xây dựng tinh thần lạc quan, động lực tự học và niềm tin rằng không có điều gì là không thể khi con người thật sự quyết tâm và kiên trì.
Trong khi đó, thầy Xuân - giảng viên Vovinam, lại mang đến cho Nam một bài học khác. Thầy giúp cậu hiểu rằng học võ không phải để đánh nhau, mà để rèn luyện sức khỏe, chữ nhẫn và sự kiên trì. Nam đặc biệt nhớ những lần thường xuyên được gọi lên làm mẫu và thực hiện các bài tập đối kháng với sinh viên khác. Nhiều buổi tập khá đau, nhưng cũng chính những trải nghiệm ấy đã giúp cậu rèn khả năng chịu đựng và không dễ dàng bỏ cuộc.
Chỉ khi bước vào công việc thật, chúng ta mới biết mình còn thiếu gì
Một trong những giá trị lớn Nam nhận được từ Trường Đại học FPT là cơ hội tiếp xúc sớm với môi trường doanh nghiệp. Từ năm thứ ba, cậu bắt đầu thực tập tại FPT Software và trực tiếp tham gia vào các công việc thực tế. Quá trình này giúp Nam nhận ra khoảng cách giữa kiến thức trong trường và yêu cầu của một dự án thật. Khi quay lại học năm thứ tư, cậu đã hiểu rõ hơn mình còn thiếu kiến thức gì, cần bổ sung kỹ năng nào và phù hợp với công đoạn nào trong quy trình phát triển phần mềm.
Trước khi đi làm, nhiều sinh viên thường nghĩ rằng phát triển phần mềm chủ yếu là viết mã. Nhưng khi thực sự tham gia vào một dự án, Nam mới nhận thấy để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh cần rất nhiều vị trí và công đoạn khác nhau. Sau đó, cậu lần lượt trải nghiệm các vai trò như Tester, Developer, BrSE cùng nhiều công việc liên quan đến quản lý và vận hành. Mỗi vị trí đều mở ra một góc nhìn mới về ngành công nghệ.
Càng làm nhiều, Nam càng hiểu lĩnh vực này rộng hơn rất nhiều so với những gì cậu từng hình dung. Không ai có thể chỉ dựa vào lượng kiến thức được học trong trường để sử dụng cho toàn bộ sự nghiệp. Bởi vậy, với Nam, tinh thần tự học không phải một khẩu hiệu mà là yêu cầu gần như bắt buộc đối với bất kỳ ai muốn tiếp tục phát triển trong một thế giới luôn thay đổi.
Khó khăn là trạng thái bình thường của hành trình trưởng thành
Thời sinh viên, Nam từng có một tháng trải nghiệm môi trường quân đội tại Xuân Hòa. Những buổi rèn luyện kỷ luật, sinh hoạt tập thể và những lần thức dậy giữa đêm để hành quân là trải nghiệm hoàn toàn khác so với cuộc sống thường ngày. Khoảng thời gian ấy giúp cậu rèn khả năng thích nghi, tinh thần vượt khó, ý thức kỷ luật và hiểu hơn giá trị của hòa bình.
Sau này, khi bước vào công việc, Nam nhận ra khó khăn không phải điều bất thường. Có thể nói, khó khăn gần như là trạng thái mặc định của công việc và cuộc sống. Trong quá trình xây dựng sự nghiệp tại Nhật Bản và trưởng thành cùng NTQ, Nam có cơ hội gặp gỡ nhiều lãnh đạo của các doanh nghiệp lớn. Cậu nhận thấy phía sau thành công của họ thường là những giai đoạn đầy áp lực cùng nhiều quyết định không hề dễ dàng.
Tuy nhiên, vượt khó không đồng nghĩa với việc cố gắng một cách mù quáng. Theo Nam, con người cần kiên trì nhưng cũng phải biết suy xét, lựa chọn đúng đắn và giữ được chính kiến. Cậu thường nhắc bản thân rèn luyện trên ba nền tảng: đạo đức, trí tuệ và nghị lực. Đạo đức giúp mỗi người biết điều gì nên làm; trí tuệ giúp nhìn nhận vấn đề và đưa ra lựa chọn phù hợp; còn nghị lực giúp con người không bỏ cuộc khi con đường trở nên khó khăn.
Có những nghề mình lựa chọn, cũng có những nghề lựa chọn mình
Khi mới bước vào ngành công nghệ, Nam chưa biết chính xác mình phù hợp với công việc nào. Chỉ sau khi trực tiếp trải nghiệm nhiều vai trò, từ Tester, Developer, BrSE đến quản lý và vận hành, cậu mới dần hiểu hơn về điểm mạnh, điểm yếu và con đường phù hợp với mình.
Theo Nam, có những công việc do chúng ta chủ động lựa chọn, nhưng cũng có những nghề nghiệp, cơ hội hay con người xuất hiện như một cái duyên. Chỉ khi thật sự bắt tay vào làm, trải nghiệm đủ nhiều và vượt qua những thử thách nhất định, mỗi người mới dần nhận ra đâu là hướng đi phù hợp.
Khi mới bước vào nghề, mục tiêu của Nam chỉ là trở thành một BrSE giỏi. Cậu chưa từng hình dung một ngày mình sẽ đảm nhiệm vị trí CEO NTQ Japan. Tuy nhiên, mỗi chặng đường đều đưa đến một thử thách mới và buộc Nam phải tiếp tục học hỏi: từ kiến thức công nghệ đến ngoại ngữ, từ hoàn thành tốt công việc cá nhân đến phối hợp cùng đồng đội, từ hiểu yêu cầu của khách hàng đến quản lý dự án và dẫn dắt một tổ chức. Mỗi lần bước vào một vai trò mới, Nam lại nhận ra phiên bản hiện tại của mình vẫn còn những giới hạn cần vượt qua.
Không có phiên bản nào của chúng ta là phiên bản cuối cùng
Ngay cả khi đang đảm nhiệm vị trí CEO NTQ Japan, Nam vẫn không cho rằng mình đã trở thành một phiên bản hoàn chỉnh. Càng mang nhiều trách nhiệm, cậu càng nhận thấy bản thân còn rất nhiều điều phải học. Mỗi giai đoạn mới của công việc và cuộc sống đều đặt ra những yêu cầu mới mà kinh nghiệm cũ chưa chắc đã đủ để giải quyết.
“Không có phiên bản nào của chúng ta là phiên bản cuối cùng. Khi bước vào một vai trò mới, chúng ta sẽ lại nhìn thấy những giới hạn mới của bản thân. Điều quan trọng là mình có dám tiếp tục học, tiếp tục làm và vượt qua giới hạn đó hay không.”
Gửi đến những sinh viên đang hoài nghi về lựa chọn hoặc năng lực của chính mình, Nam cho rằng một quyết định chưa phù hợp hay một lần thất bại không thể định đoạt toàn bộ tương lai. Mỗi người có thể chưa biết chính xác mình phù hợp với điều gì, và điều đó hoàn toàn bình thường.
“Một lần thất bại không quyết định cả tương lai. Một lựa chọn ban đầu cũng không giới hạn con người mà chúng ta có thể trở thành. Chỉ cần còn giữ được tinh thần tự học, sự kiên trì và dũng khí vượt qua giới hạn của chính mình, chúng ta vẫn có thể tiếp tục viết nên một phiên bản tốt hơn.”
Điều chúng ta cần làm là chủ động trải nghiệm, nghiêm túc với từng công việc, duy trì tinh thần tự học và không quá sợ hãi trước khó khăn. Khi làm nhiều hơn, va chạm nhiều hơn và vượt qua nhiều thử thách hơn, mỗi người sẽ dần hiểu rõ bản thân, đồng thời có cơ hội gặp được những người thầy, người đồng hành và những quý nhân giúp mình bước sang một chặng đường mới.
