Lãnh đạo là hành trình thắp sáng cả con đường

“Nhật Hạ năm 20 tuổi nghĩ một leader giỏi là người năng nổ, quyết đoán, đứng ra giải quyết mọi vấn đề. Nhưng Nhật Hạ hiện tại lại nghĩ, một leader giỏi không nhất thiết phải là người giỏi nhất, mà là người có thể khiến những đồng đội xung quanh mình trở nên tốt hơn.”

Làm lãnh đạo trong suy nghĩ của nhiều người trẻ thường gắn liền với sự quyền lực, những chỉ thị sắc bén và một tinh thần thép không biết mệt mỏi. Nhưng với Nguyễn Nhật Hạ (cựu sinh viên K10 ngành Tài chính ngân hàng), hiện đang đảm nhận vị trí Trưởng phòng Công tác học sinh tại FSchool Hà Nam, hành trình “làm sếp” lại mang một dáng vẻ cảm xúc hơn rất nhiều. Đó là hành trình đi từ một cô sinh viên sẵn sàng bỏ bữa để làm sự kiện, đến một người quản lý biết cách rơi nước mắt vì áp lực, biết buông bỏ sự hoàn hảo và biết nói câu: “Mình đang mệt”.

Bài học vỡ lòng về quản trị từ “ngôi trường thứ hai” mang tên iGo

Nhắc đến Nhật Hạ thời sinh viên, nhiều người sẽ nhớ ngay đến hình ảnh một nữ leader của các sự kiện tình nguyện và nằm trong ban điều hành CLB vì cộng đồng iGo. Không có những bản hợp đồng, không có lương thưởng hay quyền lực áp đặt, việc dẫn dắt một tổ chức phi lợi nhuận đã dạy cho cô bài học vỡ lòng sâu sắc nhất về nghệ thuật quản trị con người. “Dẫn dắt một câu lạc bộ tình nguyện mang lại cảm giác rất khác so với việc điều hành một tổ chức có phân cấp quyền hành rõ ràng. Mình không dùng câu ‘em phải làm vì chị là leader’ để ép buộc bất cứ ai. Các bạn ở lại và cống hiến thuần túy vì niềm tin. Thế nên, để mọi người thực sự kề vai sát cánh, cách duy nhất là giúp họ tin vào ý nghĩa của những việc đang làm và để mỗi người tự cảm nhận được giá trị của chính bản thân họ trong tập thể” Nhật Hạ nhớ lại.

Chính môi trường đặc biệt ấy đã tạo cho cô một thói quen đi theo suốt những năm tháng sự nghiệp sau này là luôn nhìn vào con người trước khi nhìn vào kết quả. Khi một nhân sự làm không tốt, thay vì vội vàng đánh giá, người quản lý ấy sẽ lùi lại một nhịp để tìm hiểu câu chuyện phía sau. Có thể họ đang có chuyện gia đình, có thể họ bị quá tải, hoặc đơn giản là họ bị đặt sai vị trí. “Đôi khi, một cuộc trò chuyện 15 phút lại giải quyết được gốc rễ vấn đề mà mình tưởng phải mất cả tuần để xử lý,” Hạ đúc kết.

Xây văn hóa từ con số 0 và cái cúi đầu trước những “người cống hiến thầm lặng”

Mang theo triết lý lấy con người làm trung tâm, Nhật Hạ bước vào một thử thách lớn hơn khi trở thành Trưởng phòng Công tác học sinh của FSchool Hà Nam ngay từ những ngày đầu thành lập. Nhớ lại giai đoạn nền móng đầy thử thách, cô tâm sự: “Khó khăn lớn nhất khi mở một cơ sở mới thực ra không nằm ở những viên gạch hay phòng học, mà nằm ở những thứ vô hình. Đó là làm sao để xây dựng văn hóa, thiết lập quy trình vận hành và truyền tải đúng ‘chất FPT’ từ con số 0 tròn trĩnh. Có những giai đoạn thiếu người, mình có cảm giác như đang gồng gánh công việc của cả một phòng ban. Việc hôm nay chưa lo xong, ngày mai việc mới lại ập tới. Có những chương trình mọi người thấy diễn ra vài tiếng trên sân khấu, nhưng để có được vài tiếng đó là hàng tuần, hàng tháng trời tụi mình thức đêm thức hôm lo liệu.”

Thế nhưng, điều khiến cô tự hào nhất không phải là sự thành công của các sự kiện mà là việc gắn kết được một tập thể đa dạng thành một khối thống nhất. Xuất thân từ dân chạy sự kiện, cô hiểu rõ ánh đèn sân khấu không tự nhiên mà sáng. “Phía sau hào quang của một chương trình, điều ít ai thấy là bóng dáng cô lao công dọn dẹp từ tờ mờ sáng, chú lái xe cần mẫn đưa đón học sinh hay các thầy cô bán trú âm thầm lo hậu cần. Để trân trọng những đóng góp ấy, mình nghĩ chỉ một lời cảm ơn thôi là chưa đủ. Mình muốn mỗi cá nhân thầm lặng ấy đều cảm nhận được giá trị và cảm giác họ thực sự thuộc về nơi này. Có như vậy, tất cả mới tạo nên một đội ngũ đúng nghĩa,” Nhật Hạ chia sẻ.

Khi thấu cảm trở thành gánh nặng và bài học về giới hạn của sự trưởng thành

Là một người quản lý đề cao sự thấu cảm, đã có thời điểm, ưu điểm này quay lại “bào mòn” chính Nhật Hạ. Cô dễ dàng đặt mình vào vị trí của nhân viên, ôm đồm những cảm xúc không phải của mình và mang cả những năng lượng tiêu cực ấy về nhà. Áp lực công việc dồn nén cộng với việc phải gồng mình để làm chỗ dựa cho gần 30 nhân sự, đã có lúc cô gục ngã. “Lúc trước mình chưa bao giờ nghĩ bản thân sẽ khóc tu tu vì công việc, nhưng thực sự mình đã từng như vậy vì khối lượng công việc quá tải và burnout,” Hạ bộc bạch.

Nhưng chính từ sự sụp đổ ngắn ngủi ấy, Nhật Hạ học được cách tự chữa lành và thiết lập ranh giới. Cô chia sẻ: “Sau những lần ôm đồm, mình nhận ra thấu cảm không có nghĩa là phải gánh thay trách nhiệm hay đi giải quyết vấn đề hộ người khác. Giờ đây, khi các bạn nhân viên tìm đến, mình sẵn sàng gác lại vai trò quản lý để làm một người chị, người bạn ngồi lắng nghe. Thay vì vội vàng khuyên bảo, mình chọn cách đặt câu hỏi gợi mở, vì mình tin rằng khi họ nói ra được khúc mắc trong lòng thì họ đã tự tìm thấy 70% câu trả lời rồi.”

Sự thay đổi lớn nhất trong tư duy của “sếp” Hạ đến từ lúc cô lập gia đình. Từ một cô gái độc thân có thể cống hiến 200% sức lực cho công việc, giờ đây cô học cách “tham vọng một cách bền vững”. Nhật Hạ tự vạch ra một ranh giới trong khoảng thời gian từ 17h đến 20h mỗi ngày để dành trọn cho gia đình và con cái. Chỉ khi con đã ngủ, cô mới mở máy tính xử lý công việc. “Ngày trước mình có thể bỏ ăn để làm việc, giờ mình có thể bỏ dở công việc khi con ốm. Mình không còn coi việc nghỉ ngơi là phần thưởng sau khi làm xong việc nữa, vì công việc thì chẳng bao giờ có điểm dừng.”

Quyền được sai và sự thay đổi của định nghĩa “Leader giỏi”

Trong hành trình quản lý, sự ôm đồm và chủ nghĩa hoàn hảo là cái bẫy lớn nhất. Nói về quyết định trao quyền cho cấp dưới, Hạ trải lòng: “Mình từng giữ suy nghĩ là thà tự làm cho nhanh và đúng ý. Nhưng ngẫm lại, nếu cái gì sếp cũng nhúng tay vào thì nhân viên sẽ không bao giờ phát triển được. Vì vậy, mình học cách giao việc thật rõ ràng từ mục tiêu đến deadline, rồi lùi lại để các bạn ấy tự quyết. Hơn hết, mình chấp nhận cho nhân sự của mình sai. Với mình, quyền được sai là một đặc quyền để trưởng thành, phải có những sai sót lúc mới làm thì các bạn ấy mới bứt phá được.”

Nhìn lại chặng đường từ tuổi đôi mươi đến nay, Nhật Hạ tâm sự về sự thay đổi lớn nhất trong tư duy làm sếp: “Ngày xưa, mình thích xông pha làm người dẫn đường, thích cái cảm giác mọi người luôn cần đến mình. Nhưng giờ mình lại thấy vui nhất là khi đội ngũ có thể tự giải quyết mọi việc mà không cần đến mình. Mình nhận ra làm quản lý không phải là luôn cố tỏ ra hoàn hảo hay phải gồng mình mạnh mẽ. Biết lắng nghe, biết nhận sai, biết nói ‘chị chưa có câu trả lời’ hay đi nhờ sự hỗ trợ… đôi khi đó mới thực sự là dáng vẻ của một người lãnh đạo trưởng thành.”

Gửi lời nhắn nhủ đến những bạn đang e ngại việc nhận trọng trách leader vì sợ áp lực, Nhật Hạ trải lòng: “Làm leader không phải là trở thành người biết tất cả mà là dám nhận trách nhiệm khi mình chưa biết tất cả. Một hành trình lãnh đạo thành công không phải là vắt kiệt sức mình đến phút chót. Thành công thực sự là khi bạn rời đi, đội ngũ ở lại đã đủ vững vàng để tự viết tiếp những điều tốt đẹp mà tập thể đã cùng nhau gây dựng.” Và nếu được quay lại tuổi 20 một lần nữa, cô gái ấy vẫn sẽ chọn làm leader. Không phải vì đó là con đường dễ dàng, mà vì đó là con đường ép người ta phải trưởng thành một cách sâu sắc và bao dung nhất.